Wstrząs w Kościele Katolickim. Nadchodzą wielkie zmiany po niemal 100 latach Czytaj więcej:

Kościół katolicki w Polsce mierzy się z coraz poważniejszym kryzysem powołań, który szczególnie mocno widać w historycznych diecezjach. W Archidiecezji Gnieźnieńskiej w przyszłym roku nie zostanie wyświęcony ani jeden nowy kapłan, co jest sytuacją bez precedensu od czasów II wojny światowej. Problem narasta od lat i coraz mocniej wpływa na funkcjonowanie parafii w całym kraju.

Kryzys powołań w historycznym centrum polskiego Kościoła
Szczególnie trudna sytuacja dotyczy Archidiecezja Gnieźnieńska, która od wieków uznawana jest za jedno z najważniejszych miejsc dla Kościoła w Polsce. W ostatnich latach liczba nowych księży systematycznie spadała, a proces ten przyspieszył do poziomu, który dziś budzi poważne obawy. Wcześniej w tej diecezji pojawiały się jeszcze pojedyncze święcenia, jednak trend wyraźnie się załamał.

Kościół katolicki, fot. Canva
Istotną zmianą organizacyjną było także przeniesienie kształcenia kleryków. Wyższe Seminarium Duchowne w Gnieźnie zakończyło tradycyjny model funkcjonowania, a formacja przyszłych księży została przeniesiona do Poznania. 

Sam gmach seminarium w Gnieźnie nie został jednak porzucony – pełni obecnie funkcję ośrodka szkoleniowego, rekolekcyjnego i konferencyjnego. Do tej samej formy studiów w Poznaniu skierowano również alumnów z innych ośrodków, takich jak Bydgoszcz i Kalisz.

Coraz mniej święceń i twarde dane o spadku liczby duchownych
Skala problemu najlepiej widoczna jest w liczbach. W ubiegłym roku w Gnieźnie wyświęcono trzech nowych księży, a rok wcześniej tylko jednego. W 2025 roku w całym kraju liczba nowych duchownych była wyjątkowo niska – przykładowo w Poznaniu święcenia diakonatu objęły zaledwie jedną osobę.

Dane Instytutu Statystyki Kościoła Katolickiego pokazują, że w latach 2018–2024 liczba księży pracujących w parafiach spadła o 11,7 procent. Według statystyk Kościoła w Polsce w 2025 roku posługiwało około 23 tysiące księży diecezjalnych. 

Z kolei dane Głównego Urzędu Statystycznego wskazują na 24 998 duchownych różnych wyznań w kraju, co po raz pierwszy w historii oznacza spadek poniżej granicy 25 tysięcy.

Zmniejszająca się liczba duchownych zaczyna bezpośrednio wpływać na codzienne funkcjonowanie parafii. W wielu miejscach obsada duszpasterska jest coraz trudniejsza, a tam, gdzie wcześniej pracowało kilku księży, dziś pozostaje jeden lub dwóch. Podobne trudności widoczne są także w zakonach męskich i żeńskich, które również borykają się z malejącą liczbą powołań.

Na sytuację wpływa kilka czynników. Część obserwatorów wskazuje na spadek zaufania do instytucji Kościoła, który zniechęca młodych ludzi do wstępowania na drogę kapłaństwa. 

Drugim istotnym elementem jest pogłębiający się niż demograficzny, który ogranicza liczbę potencjalnych kandydatów. Wszystko to sprawia, że trend spadkowy w liczbie księży może utrzymać się również w kolejnych latach, pogłębiając problemy organizacyjne Kościoła w Polsce.