Od 21 maja nowe przepisy dotyczące wody z kranu. Na właścicieli nieruchomości spadną nowe obowiązki

Od 21 maja w Polsce zaczną obowiązywać znowelizowane przepisy dotyczące instalacji wodnych w budynkach. Zmiana rozszerza obowiązki, które wcześniej spoczywały głównie na zarządcach nieruchomości, i nakłada na nich większą odpowiedzialność. Nowe regulacje oznaczają konieczność gruntownej modernizacji systemów wodnych, a wszelkie zaniedbania mogą skutkować wysokimi kosztami dla właścicieli i zarządców, co przełoży się na tysiące gospodarstw domowych.

Iluzoryczne poczucie bezpieczeństwa – co dzieje się z kranówką?

Zanim szczegółowo omówimy zakres nadchodzących zmian, warto przyjrzeć się aktualnej sytuacji rynku mieszkaniowego w Polsce. Według raportu Głównego Urzędu Statystycznego „Gospodarka mieszkaniowa w 2023 roku” krajowy zasób mieszkań przekroczył 15,5 miliona lokali. Największa część tych nieruchomości znajduje się pod zarządem wspólnot, spółdzielni i prywatnych właścicieli. To właśnie oni odpowiadają za utrzymanie infrastruktury w odpowiednim stanie. Statystyki wskazują, że ponad 93% gospodarstw domowych ma bezpośredni dostęp do sieci wodociągowej, co daje pozorną gwarancję wysokiego standardu życia i bezpieczeństwa sanitarnego.

Woda dostarczana do miast opuszcza stacje uzdatniania w niemal idealnym stanie, spełniając surowe normy sanitarne. Jednak problemy zaczynają się znacznie później, już po przekroczeniu progu budynku. Dotychczas odpowiedzialność dostawców wody zazwyczaj kończyła się na głównym wodomierzu. Jakość wody w instalacji wewnętrznej zależała od stanu rur i pionów, za które odpowiadali właściciele lub zarządcy. W wielu starszych obiektach jakość kranówki gwałtownie spada właśnie na ostatnim odcinku instalacji, przed wypływem z kranu.

Dzieje się tak z powodu zjawiska wtórnego zanieczyszczenia, podczas którego woda wypłukuje z rur rdzę, osady oraz groźne metale ciężkie, takie jak ołów. To tworzy fałszywe poczucie bezpieczeństwa – mimo że woda z miejskiej sieci jest czysta, może stać się niebezpieczna już w naszych mieszkaniach.

Nowe przepisy mają zamknąć tę lukę, precyzując wymagania dotyczące analizy ryzyka oraz zwiększając odpowiedzialność podmiotów zarządzających instalacjami wewnętrznymi.

Sanitarne zagrożenia i konieczność kosztownych modernizacji
Przełomowe zmiany w prawie dotyczącym wody pitnej w budynkach wejdą w życie 21 maja. Nowelizacja ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę jest bezpośrednią implementacją unijnej dyrektywy, która zobowiązuje państwa członkowskie do wdrożenia określonych standardów. Oznacza to poważne i kosztowne zmiany dla właścicieli obiektów wielorodzinnych oraz zarządców budynków użyteczności publicznej, którzy będą musieli przeprowadzić szczegółową ocenę ryzyka dla całego wewnętrznego układu wodnego.

Dla mieszkańców najważniejszym skutkiem tych regulacji będą rosnące koszty – właściciele nieruchomości najprawdopodobniej przeniosą je na lokatorów, podnosząc zaliczki na fundusz remontowy. Co więcej, obowiązkowe audyty bezpieczeństwa sanitarnego powinny być aktualizowane co najmniej raz na 6 lat, co sprawia, że zmiana będzie miała długofalowy i systematyczny charakter.

Rygorystyczne zasady monitoringu i walka z bakteriami

Przepisy wprowadzają także konkretne obowiązki praktyczne. Systematyczne monitorowanie temperatury wody oraz regularne płukanie instalacji staną się obowiązkowe, aby przeciwdziałać powstawaniu niebezpiecznych zastoin i rozwojowi szkodliwych mikroorganizmów. Szczególnie ważne jest zwalczanie bakterii Legionella, odpowiedzialnej za liczne kryzysy sanitarne w polskich miastach i rozwijającej się w ciepłej, stojącej wodzie.

W przypadku wykrycia nieprawidłowości właściciele będą zobowiązani do szybkiej modernizacji instalacji, która może wiązać się z koniecznością wymiany uszkodzonych elementów infrastruktury. Mimo że nie wprowadza się automatycznego obowiązku wymiany całych pionów wodno-kanalizacyjnych w każdym budynku, ignorowanie problemów nie będzie możliwe.

Ustawodawca przygotował mechanizmy umożliwiające inspektorom skuteczne egzekwowanie prawa, co zakończy tolerowanie wieloletnich zaniedbań.

Nowe kompetencje inspektorów i surowe sankcje finansowe
Zaktualizowany system nadzoru nad jakością wody zapewni urzędnikom Państwowej Inspekcji Sanitarnej rozszerzone uprawnienia kontrolne. Rozszerza to już istniejące kompetencje i umożliwia skuteczną weryfikację stanu instalacji bez konieczności wprowadzania masowych, rutynowych kontroli w mieszkaniach.

W razie wykrycia skażenia lub odchylenia od norm jakości wody zarządcy nieruchomości będą obciążani wysokimi karami finansowymi. Sankcje będą dotyczyć spółdzielni mieszkaniowych, wspólnot oraz prywatnych właścicieli kamienic, którzy bagatelizowali obowiązek aktualizacji i modernizacji instalacji.

Kary mogą sięgać nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych za każde naruszenie przepisów. W najpoważniejszych przypadkach sprawy mogą trafić do prokuratury z zarzutami sprowadzenia bezpośredniego zagrożenia życia i zdrowia mieszkańców.

Obowiązki gmin w walce z wykluczeniem sanitarnym

W nowelizacji przewidziano także dodatkowe zadania dla władz lokalnych. Gminy muszą aktywnie identyfikować osoby, które na stałe pozbawione są dostępu do czystej wody pitnej, oraz zapewnić im niezbędne wsparcie. To ważny krok, który ma ograniczyć wykluczenie sanitarne i podnieść poziom bezpieczeństwa zdrowotnego całego społeczeństwa.

Wprowadzone zmiany będą wymagały od rynku nieruchomości gruntownej transformacji w najbliższych latach, zwłaszcza ze względu na związane z tym koszty.